مکانیسم انکار چیست و چه عملکردی دارد؟ انکار یکی از انواع مکانیسمهای دفاعی میباشد که زیگموند فروید پدر علم روان شناسی اولین بار به طور مفصل در نظریه خود به توضیح در مورد آنها پرداخت. او معتقد بود عوامل اضطراب آور تهدیدی برای خود یا همان ایگو محسوب میشود. از همین رو مکانیسمهای دفاعی به کمک فرد میآیند تا بتواند تنشهای موجود در محیط پیرامون را مدیریت کند. در این میان انکار به هرگونه مقاومت در برابر پذیرش واقعیت یا هر اتفاق ناخوشایند گفته میشود. ما در ادامه در مورد این مکانیسم دفاعی، عملکرد و تاثیر آن به ویژه در روابط عاطفی و آن توضیحات بیشتری را ارائه کردهایم پس همراه ما باشید.
مکانیسم انکار | مکانیسم دفاعی چیست؟
مکانیسم انکار یکی از انواع مکانیسمهای دفاعی است که اولین بار در نظریه روان کاوی فروید (پدر علم روانشناسی) مطرح شد. قبل از این که با تعریف و عملکرد انکار آشنا شوید لازم است که کلیت مکانیسمهای دفاعی را بشناسید. بر اساس تعریف فروید مکانیسمهای دفاعی به رفتارهایی گفته میشوند که فرد را از افکار، احساسات و رویدادهای ناخوشایند جدا میکنند، به طوری که فرد به کمک آنها میتواند اضطرابهای خود را فرو بنشاند و از هیجانهای آزارندهای نظیر شرم و احساس گناه فاصله بگیرد. بر اساس تعریف روانشناسی، روانشناسی انکار، یک مکانیزم دفاعی است که در آن از رو به رویی با یک مشکل شخصی یا واقعیت، با انکار وجود مشکل یا واقعیت اجتناب می شود.
برای درک مفهوم مکانیسمهای دفاعی لازم است که با ساختارهای روانی مطرح شده در نظریه روان کاوی نیز آشنا باشید. فروید ساختار روانی انسان را به 3 بخش تقسیم کرده است که اید، ایگو و سوپر ایگو را شامل میشود. او معتقد است که ایگو بین خواستههای نامعقول اید و فشارهای اخلاقی سوپر ایگو میانجی گری میکند و در نتیجه سلامت روان فرد به کیفیت عملکرد ایگو بستگی دارد. مکانیسمهای دفاعی در حالت معمول از ایگو در برابر فروپاشی محافظت میکنند اما استفاده مکرر و افراطی از آنها نیز میتواند منجر به بروز مشکلات روان شناختی شود.
مکانیسم دفاعی انکار چیست؟
مکانیسم دفاعی انکار به واکنشی گفته میشود که طی آن فرد به طریقی از پذیرفتن یک واقعیت دردناک یا رویدادی آزاردهنده سر باز میزند. به عبارت دیگر فرد در این موقعیت حوادث ناخوشایند را از ذهن خود بیرون نگه میدارد و تلاش میکند تا از مواجهه با آنها اجتناب کند. برای مثال این واکنش در فردی که عزیزی را از دست داده بیش از سایر موقعیتها مشاهده میشود. در نتیجه میتوان گفت انکار زمانی اتفاق میافتد که توان رویارویی با حقیقت در فرد وجود ندارد. در نتیجه او از طریق این واکنش تلاش میکند تا از تجربه احساسات شدید غم، اندوه، خشم، اضطراب و احساس گناه دوری کند.
ارتباط واکنش دفاعی انکار با سرکوب
انکار و سرکوب دو مکانیسم دفاعی ابتدایی و رایج در میان همه افراد هستند. از نظر روانکاوان این مکانیسمهای دفاعی بیش از همه با یکدیگر در ارتباط هستند و حتی گاهی اوقات به سختی میتوان واکنشهای مربوط به هرکدام از آنها را از یکدیگر تمیز داد چرا که در مکانیسم سرکوب فرد سعی میکند از فکر کردن و مواجهه با رویداد ناخوشایند دوری کند و در انکار نیز با نپذیرفتن واقعیتهای موجود سعی در اجتناب از آنها دارد. به همین خاطر سرکوب و انکار تا حد زیادی شبیه به هم هستند و میتوان گفت در بسیاری از موارد هم زمان با یکدیگر اتفاق میافتند.
نحوه ابراز مکانیسم انکار
از دیدگاه روانکاوانی نظیر آنا فروید (دختر زیگموند فروید) مکانیسم دفاعی انکار میتواند به 4 روش خود را بروز دهد. در روش اول فرد به انکار واقعیت دست میزند یعنی آنچه در واقعیت رخ داده را انکار میکند و به گونهای رفتار مینماید که انگار اصلا آنها را ندیده است. در روش دوم فرد برای فرار از آنچه در دنیای واقعی وجود دارد به دنیای خیال روی میآورد و با خیال پردازی سعی میکند حقایق دلخواه خود را بیافریند. در روش بعدی فرد به جای توجه به رویدادها تنها به کلمات توجه میکند.
برای مثال ممکن است زنی با شواهد گوناگون مشاهده نماید که همسرش به او خیانت کرده است اما تنها به گفتههای او در مورد وفاداری توجه کند و تمامی شواهد واضح را انکار نماید. در روش آخر که به آن انکار در عمل میگویند فرد میکوشد با انجام اعمالی متضاد، واقعیت موجود را نادیده گرفته و به هر نحوی آن را تغییر دهد حتی اگر هیچ راهی برای تغییر آن وجود نداشته باشد.
انکار چگونه بر انتخاب های شما تاثیر منفی می گذارد؟
هنگامی که از انکار به عنوان یک مکانیزم دفاعی استفاده می کنیم، به راحتی می تواند به روشی برای دروغ گفتن به خودمان در مورد حقایق مجموعه ای از شرایط یا تجربیات ما تبدیل شود.
درحالی که ممکن است درحال حاضر آسان تر به نظر برسد.
واقعیت این است که می تواند برای انکار حقیقت مضر باشد و باعث ایجاد رفتارهای ناهنجار و روابط ناسالم در ما شود.
با این حال، انکار می تواند گزینه ای سالم برای حفاظت از خودمان در طول شرایط سخت باشد
مکانیزم انکار تنها زمانی می تواند مضر باشد که باعث شود شما در رفتارهای ناسالم دخالت کنید یا به یک وضعیت یا رابطه بد اجازه ادامه یافتن دهید.
متاسفانه، اکثر ما تا زمانی که وضعیت از کنترل خارج نشده باشد، متوجه نمی شویم که در حالتی از انکار قرار داریم.
چنان چه بارها و بارها خود را در مواجه با انواع یکسانی از شرایط بد بیابیم، شانس خوبی وجود دارد که به نوعی در حالتی از انکار باشیم
بنابراین، در طول زمان، می توانیم خودمان را در مواجه با انواع یکسانی از روابط بد یا انتخاب هایی که ما را در موقعیت بدی قرار می دهند پیدا کنیم.
مکانیزم انکار ما را از پذیرفتن مسئولیت انتخاب های خود هم منع می کند و ما را در سرزنش کردن دیگران به دلیل انتخاب های بد مکرر آن ها آزاد می گذارد
با این حال، می تواند به جایی برسد که ما چیز سالم تری برای خود می خواهیم و این به معنی صادق شدن افکار، احساسات، اعمال و انتخاب های ما است.
تشخیص و پرداختن به مکانیزم انکار
در حالی که انکار می تواند تاثیری منفی بر زندگی ما داشته باشد، به سختی می توان تشخیص داد که چه زمانی درحال لغزش به وضعیت انکار هستیم.
در این جا راه هایی برای آگاهی از این موضوع وجود دارد که چه زمانی از انکار به عنوان یک مکانیزم دفاعی استفاده می کنید.
- به دنبال زمینه های آن در زندگی خود باشید.
- آیا خود را در مجموعه ای از روابط ناسالم یا مضر یافته اید؟
- آیا به طور مرتب با عواقب منفی رفتار اعتیادآور مواجه هستید؟
این سوالات می توانند به ما کمک کنند تا به انتخاب های خود نگاه دقیقی بیاندازیم.
و به ما نشان می دهد که چگونه می توانیم محیطی را به وجود آوریم که بتواند عواقب منفی ناخواسته را تقویت کند.