روانشناسی شبیه به اقیانوس پهناوری است که انواع راهکارها و رویکردها و شیوههای درمانی را در دل خودش جا داده است. وقتی به درمانگر مراجعه میکنید و تصمیم میگیرید که قدمی در جهت سلامت روانی خود بردارید، باید از یکی از رویکردهای درمانی روانشناسی استفاده کنید. تشخیص اینکه چه رویکردی مناسب مشکل شماست و چطور باید آن را به کار گرفت تا بیشتری بازدهی را داشته باشد، بر عهده درمانگر است. شاید تابهحال عنوان روان درمانی تحلیلی را شنیده باشید. درمانی که این روزها جایگاه ویژهای در روانشناسی دارد و وامدار نظریههای زیگموند فروید است.
تعریف روان درمانی
قطعا تا به امروز واژه روان درمانی یا درمان روانشناختی را شنیدهاید. واژهای که به طور مستقیم با روانشناسی و حل مشکلات روانشناختی همراه است و جایگاه ویژهای در بازیابی سلامت روان انسانها دارد. در پاسخ به سوال روان درمانی چیست میتوان اینطور گفت که روان درمانی روشی در درمان روانشناسی است که روی فرایندهای ذهنی مراجع و شیوه زندگی او تمرکز میکند. به زبان ساده درمانگری که از روان درمانی استفاده میکند، روی مشکلات مزمن و تکرارشونده یا احساسات تجربه فرد تمرکز میکند.
روان درمانی تحلیلی شامل اصولی است که توسط کارل یونگ که شخصی موثر در زمینه روانشناسی است مطرح شد. یونگ روان درمانی تحلیلی را اینطور بیان کرد که مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی ریشه در عدم یکپارچگی بین اجزای مختلف روانی افراد دارد. در روان درمانی تحلیلی ، بیماران باید با درمانگران خود همکاری کنند تا ضمیر ناخوداگاهشان را بیدار کرده و از نظر روانی به یکپارچگی برسند. هدف از این نوع رواندرمانی رسیدن به آگاهی بیشتر است ، که منجر به درک عمیق تر افراد از رفتارها و جهان پیرامون شان می شود.پس از گسترش روانکاوی، درمانگران در بیمارستانها و کلینیک های شخصی و دانشگاهی با بیمارانی که مشکلات جدی تر و متنوع تری نسبت به بیماران سرپایی داشتن روبرو میشدند. با توجه به نیازهای مختلف هر بیمار، از دل روانکاوی، روان درمانی تحلیلی شکل گرفت.
بدین ترتیب فرزند روانکاوی که وارث اصول اصلی مفاهیم آن بود، دارای طیف وسیعی از “روان درمانی حمایتی” تا “روان درمانی بیش گرا” شد و بتدریج بشکل فزاینده ای هویت نسبتا مستقلی بنام “روان درمانی تحلیلی” ،”روان درمانی تحلیلی کارکردی” یا همان”روان درمانی پویا یا پویشی” را پیدا کرد. بیمارانی که تحت این نوع درمان قرار می گیرند در اوایل به چندین جلسه در هفته نیاز دارند و به مرور زمان جلسات به یکبار در هفته یا هر دو هفته یکبار کاهش می یابد.شاید نیاز باشد سالها با افرادی که می خواهند با روان درمانی تحلیلی یا یونگی تحت معالجه قرار بگیرند، کار کنیم. یکی از مولفه های اصلی روان درمانی تحلیلی، کاوش ناخودآگاه و عدم ارتباط افراد با ضمیر ناخودآگاه شان است. خواب و رویا می توانند نقش بسزایی در تجزیه و تحلیل رواندرمانگران داشته باشند به همین خاطر بیماران در مورد موضوعات و تصاویری که در خواب میبینند صحبت می کنند. درمانگران می توانند علت احتمالی خواب های فرد را با آنها در میان بگذارند تا مشخص شود چه چیزی در ضمیر ناخوداگاه آنها می گذرد.
روان درمانی تحلیلی فرآیند اکتشافانه ایی بین مراجع و درمانگر است به منظور فهمیدن آنچه خودآگاه به جلسه آورده می شود و آنچه ناخودآگاه در ذهن مان اتفاق می افتد و در روابطمان دیده می شود. تجربیات اولیه ما در شکل دادن ذهن ما نقش به سزایی دارند و باید توجه داشته باشیم بخش زیادی از ذهن ما خارج از حیطه آگاهی ما فعالیت می کند. در جلسه روان درمانی، مراجع تشویق می شود که هرآنچه از ذهنش می گذرد را بیان کند. در فضای رابطه مراجع و درمانگر احساسات، افکار، آرزوها، ترس ها، خاطره ها و رویاها بازگو می شوند. به مراجع کمک می شود که جریان ناخودآگاهی که تفکر خودآگاهانه او را تحت تاثیر قرار می دهد را بشناسد. به این ترتیب روان درمانی آهسته آهسته به ما کمک می کند که درک بهتری از خودمان داشته باشیم و ببینیم که چگونه گذشته رفتارهای کنونی ما را جهت می دهد. این آگاهی ها به مراجع کمک می کند که از رفتارهای تکراری اش بیرون آمده و راه های جدیدی برای بودن و کنارآمدن با مشکلات پیدا کند. معمولا بدون کمک تخصصی آگاهی یافتن از ذهن ناخودآگاهمان مشکل است.
روان درمانی تحلیلی چیست؟
حالا که به طور مختصر با مفهوم روان درمانی آشنا شدیم، بهتر است روان درمانی تحلیلی را بشناسیم. روان درمانی تحلیلی یکی از مهمترین و درعینحال جذابترین رویکردهای درمانی است که طرفداران بسیاری دارد. این رویکرد تلاش میکند همه نیروهای ناخودآگاهی را که درون انسان وجود دارد و روی افکار، احساسات و حتی رفتارهایش موثر است، به او بشناساند و قدرت درک نسبت به آنها را بالا ببرد. بنیان و ریشه روان درمانی تحلیلی را نظریات زیگموند فروید میدانند که شیوه روانکاوی را بنا نهاده است. ناخودآگاه هر انسان مجموعهای از شگفتآورترین تصاویر است که همواره در زندگی او جاریست. به همین دلیل فروید ناخودآگاه را به عنوان مخزنی از آرزوها، افکار و احساسات میدانست که زیر پوست آگاه انسان قرار دارد. همین ناخودآگاه یا ذهن ناهشیار میتواند تاثیرگذاری زیادی در زندگی داشته باشد و موجب آشفتگیهای روانی شود. اگر قرار باشد خیلی مختصر و مفید روان درمانی تحلیلی را تعریف کنیم میتوان گفت روان درمانی تحلیلی شیوهای در روانشناسی است که به چگونگی تاثیر ناخودآگاه انسان در احساسات، افکار و رفتارهای او میپردازد. در این رویکرد، مانند روانکاوی اغلب روی تجربیات دوران کودکی تمرکز میشود و در پی رسیدن به پاسخ این سوال است که وقایع دوران کودکی چطور به زندگی فرد سر و شکل میدهد!
روان درمانگر تحلیلی مانند لوله کشی است که از او می خواهید تا سقف در حال چکه کردن شما را تعمیر کند. شما چکه های آب را می بینید اما قادر به دیدن منشأ آن نیستید. قطرات آب را میتوانید در سطلی جمع کنید، اما اینکار باعث متوقف شدن جریان آب نمیشود. ولی لوله کش میداند ترک لوله آب، پشت گچ دیوار است که فعلا نمیتوان آنرا دید. اگرچه لوله کش نسبت به رواندرمانگر تحلیلی مزیتی دارد، او میتواند با بکارگیری یک پتک،گچ را بشکند تا لوله معیوب را بیرون بیاورد،تعمیر کند و سپس سقف را مرمت کند، اما رواندرمانگر تحلیلی با یک انسان سروکار دارد نه یک سقف گچی، و در نتیجه برای جستجو و مرمت آنچه در زیر سطح است ابزار ظریفتری نیاز دارد.
روان درمانی تحلیلی یا psychoanalytic psychotherapy، یکی از انواع روان درمانی های عمیق است که تمرکز آن روی آشکار کردن محتوای ناهشیار و روابط بین فردی بیمار، بویژه روابط جاری و ساری بین بیمار و درمانگر می باشد. این رابطه ی عمیق، اصیل و شفابخش بین بیمار و درمانگر، سبب بالا آمدن مسائل بنیادین بیمار شده و سعی می شود این مسایل تحلیل شده و در بافت رابطه ای جدید و سالم اصلاح شود.
درمان تحلیلی در واقع نسخه ی به روز شده تر روانکاوی، با شدت و فشردگی کمتر less intensive، و با تعداد جلسات کمتر در هفته (معمولا یک یا دوبار در هفته) است.
درمان های تحلیلی فرض را بر این می گذارند که عملکرد ناسازگارانه، حداقل تا اندازه ای، ناشی از مسائل ناخودآگاه بوده و ریشه در تجارب اولیه ی فرد با مراقبین اصلی دارد. این مسائل زمانی که حل نشده باقی می مانند، هیجانات را به شدت درگیر کرده و بخش زیادی از انرژی و سرمایه گذاری روانی فرد را به خود اختصاص می دهند. درنتیجه، فرد انرژی زیادی را برای درگیری با تعارضات هیجانی صرف کرده و انرژی کمی برای سرمایه گذاری در فعالیت های ثمربخش و کارآمد باقی می ماند. این هیجانات حل نشده روز به روز انباشته شده و عملکرد فرد را در زمینه های مختلف کاهش می دهند و جلوی رشد استعداد های فرد را میگیرند. بررسی و حل و فصل این هیجانات، که در طول زمان ایجاد شده اند، نیاز به فضایی امن، و رابطه با فردی قابل اعتماد دارد تا در این فضا، ناخودآگاه بتواند خود را عرضه نموده و در رابطه ای اصیل و امن، تجارب ناخوشایندی را که باعث درگیری هیجانی شدید شده اند را دوباره و با نتیجه ای متفاوت و غیرآسیب رسان تجربه کرده و انرژی دربند کشیده شده، رها شود تا فرد فرصت رشد بیشتر یابد.
اگر بخواهیم مثالی عینی از کاری که یک روان تحلیل گر انجام می دهد بیاوریم، شاید بتوانیم به مثالی که کابانیس در کتاب ارزشمند راهنمای بالینی روان درمانی تحلیلی ارائه کرده است اشاره کنیم؛
او می گوید: روان درمانگر تحلیلی مانند لوله کشی است که از او می خواهید تا سقف درحال چکه کردن شما را تعمیر کند. شما چکه های آب را می بینید اما قادر به دیدن منشأ آن نیستید؛ می توانید قطرات آب را در سطلی جمع کنید، اما این کار باعث متوقف شدن جریان آب نمی شود. لوله کش می داند ترک لوله جایی پشت گچ است که فعلا نمی توان آن را دید. اگرچه لوله کش، نسبت به درمانگر تحلیلی دارای مزیتی است -او می تواند سقف را بشکند تا لوله خراب را پیدا کرده و آن را تعمیر کند. اما روان درمانگر تحلیلی با روان یک انسان کار می کند و نه با یک سقف گچی؛ در نتیجه برای جستجو و مرمت آنچه در زیر سطح است، به ابزاری بسیار ظریف تر نیاز داشته [و کاری بسیار خطیر تر بر عهده دارد].
با توجه به اینکه هدف اساسی روان درمانی تحلیلی، حل و فصل ریشه ای و عمیق مسائل و بازسازی ساختار شخصیت است، عامل استمرار در طول زمان از عوامل کلیدی و بدیهی این نوع درمان محسوب می شود. در نتیجه، کسانی که می خواهند وارد این درمان شوند باید صبور بوده و توانایی ماندن در جلسات طولانی مدت را داشته باشند، تا بتوانند نتایج عمیق آن را روی پختگی شخصیت، کیفیت روابط بین فردی و بالا رفتن سطح کیفی زندگی شان تجربه نمایند.متاسفانه در اینجا تناقضی وجود دارد و آن این است که معمولأ سالم ترین افراد نیاز بیشتری برای خودنگری و صرف زمان و هزینه برای شناخت خود و حل و فصل ریشه ای مسائل شان احساس می کنند و در نتیجه بیشتر در درمان هایی از این دست وارد شده و در آن می مانند. در حالی که کسانی که مسایل شخصیتی شدیدتری دارند و نیاز اساسی به حل و فصل تعارضاتشان دارند، کمتر مایل اند در این نوع درمان ها وارد شده و وقت و هزینه ای برای حل و فصل بنیادین مسائل شان صرف کنند. این نکته ای است که باید روی آن کار شده و شاید افزایش آگاهی و دسترسی به درمانگران حرفه ای و قابل اعتماد بتواند گره ی کوچکی از این مسئله بازنماید.
تفاوت روان درمانی و مشاوره
بسیاری از افراد به اشتباه هیچ تفکیکی را میان مشاوره و روان درمانی قائل نیستند و در موارد زیادی آنها را به جای یکدیگر به کار میگیرند. در حالیکه تفاوتهای مهمی میان روان درمانی و مشاوره وجود دارد که آگاهی از آن میتواند به شکل موثری انتخاب رویکرد درمانی و بهبود مشکل را آسان کند.
اصلیترین تفاوت روان درمانی و مشاوره این است که مشاوره عموما به دنبال درمانهای کوتاه مدت و مختصری است که روی الگوهای رفتاری فرد متمرکز است.
اما روان درمانی یک درمان بلند مدت است که رابطه طولانی میان درمانگر و مراجع را به دنبال دارد و از بینش او برای حل مشکلات عاطفی استفاده میکند.
باید این نکته را بدانید که ممکن است یک درمانگر هر دو خدمات مشاوره و روان درمانی را به صورت همزمان به کار ببرد و در هر دوی آنها تخصص داشته باشد. اما به طور کلی روان درمانی در مقایسه با مشاوره به تخصص، مهارت، دانش و تجربه بیشتری نیاز دارد.
تاریخچه روان درمانی تحلیلی را بشناسیم
آگاهی از پیشینه و تاریخچه رویکردهای درمانی، بسیار لذتبخش و جذاب است و بخشی از اطلاعات درباره هر روش را به روشنی بیان میکند. از اواخر سده 1800 میلادی بود که زیگموند فروید به توسعه روشهای درمانی خودش مشغول شد و روش روانکاوی را بنا نهاد. مدتی بعد در سال 1855 با فردی به نام ژان مارتین شارکو به تحصیل و همکاری در بیمارستانی در پاریس پرداخت. در آن زمان شارکو از روش هیپنوتیزم برای درمان هیستری در خانمها استفاده میکرد.فروید در ابتدا به تکنیک هیپنوتیزم روی آورد اما آشنایی او با ژوزف بروئر باعث شد معروفترین روش درمانی خودش را بنا کند. در آن زمان بروئر درباره درمان یکی از بیماران خود به نام آنا او صحبت کرد که مشکل هیستری او صرفا با صحبت کردن درباره تجربیات ناخوشایند زیستهاش برطرف شده است. همین باعث شد که فروید به یک نوع روش گفتار درمانی روی آورد و در این نوع درمان بیان میدهد که صرف صحبت درباره مشکلات و اتفاقات، میتواند آشفتگی و پریشانی روانی را کاهش دهد.
مزایای روان درمانی تحلیلی
هر یک از رویکردهای درمانی مزایا و فواید مخصوص به خودشان را دارند که در جریان درمان به شکل موثری کاربرد دارند. روان درمانی تحلیلی نیز به دلیل مزایایی که دارد، به عنوان یک روش درمانی موثر به کار گرفته میشود. از جمله مهمترین مزایای روان درمانی تحلیلی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1. ایجاد یک محیط همدلانه بدون قضاوت برای بیان احساسات، عواطف و مشکلات
2. طولانی بودن زمان درمان و حفظ ارتباط موثر میان درمانگر و مراجع
3. بررسی تجربیات زیسته از کودکی و رسیدن به ریشه مشکلات و درگیریها
4. ایجاد فرصتی برای خودمشاهدهگری و اصلاح روش
5. فهمیدن دقیق ریشه مشکلات و قدرت پذیرش بالا
آشنایی با مفهوم کاناپه و روان تحلیلی
در روان درمانی تحلیلی به جای دراز کشیدن روی کاناپه روانکاوی، مراجع می تواند روبروی رواندرمانگر بنشیند. هرچند که دراز کشیدن روی کاناپه و نداشتن تماس چشمی، واپس روی را تسهیل می کند. به طور کلی این اتفاق نظر در روانکاوی وجود دارد که استفاده از کاناپه برای همه لازم نیست و این تشخیص بر عهده درمانگر است.
در روان درمانی تحلیلی از چه تکنیک درمانی استفاده می شود؟
در روان درمانی تحلیلی هم مانند روانکاوی، تکنیک تداعی آزاد حاکم است. مراجع بطور آزاد هر آنچه به ذهنش می رسد را بدون هیچ سانسوری در جلسه درمان بیان می کند .
روان درمانی تحلیلی چه هدفی را دنبال می کند؟
فرد دچار روان رنجوری به دلیل سرکوب گری، به رفتارهای ناسازگار دست می زند. در واقع روان درمانی تحلیلی می خواهد با رفع سرکوبگری، به فرد کمک کند تا به طور سازگارانه تری رفتار نماید.
هدف عمده روان درمانی تحلیلی ایجاد تغییر ساختاری در شخصیت فرد می باشد. این کار با اصلاح “ایگو” یا “من” انجام می شود تا “من” بتواند برای مواجهه با تعارض های ناخودآگاه آماده گردد. که در نتیجه فرد با افزایش ادراک خود موجب افزایش تسلط بر رویدادهای زندگی خصوصا کنترل هیجانات شده و با استفاده بیشتر از تفکر منطقی و متناسب با اتفاقات و رویدادهای زندگی با مسائل خود برخورد می کند.
در نهایت این تغییرات منجر به خشنودی بیشتر ، افزایش رفتارهای سازگارتر و نیز برطرف شدن علائم روانرنجوری و بیماری می شود.
موارد کاربرد روان درمانی تحلیلی
شاید این سوال در ذهنتان نقش ببندد که روان درمانی تحلیلی برای چه مشکلاتی موثرتر است و یک درمانگر تحلیلی روی چه نوع مراجعانی کار میکند. در پاسخ به این پرسش باید موارد کاربرد روان درمانی تحلیلی را بیان کرد:
- وسواس فکری و عملی
- فوبیا (ترس شدید)
- آسیبهای عاطفی شدید یا تروما
- اضطراب
- افسردگی
- اختلالات روانتنی
- مشکلات مرتبط با هویت
- مشکلات و مسائل جنسی
- رفتارهایی که به خود تخریبگری نزدیکاند
باید به این نکته توجه کنید اغلب افرادی که برای حل مسائل و مشکلات بالا به روان درمانی تحلیل روی میآورند، اغلب کسانی هستند که مدت رمان زیادی با علائم بیماریها مواجه بودند و از دیگر روشهای درمانی نتیجه نگرفتهاند.
روان درمانی تحلیلی حضوری یا آنلاین
بسیاری از افراد میان انتخاب شیوه روان درمانی تحلیلی حضوری و آنلاین سردرگم هستند و نمیدانند کدام روش را برای درمان انتخاب کنند.
اولین نکتهای که درباره حضوری یا آنلاین بودن جلسات روان درمانی باید در نظر بگیرید، این است که هزینه روان درمانی، مدت زمان جلسات و تخصص و مهارت درمانگر، در روش حضوری و آنلاین هیچ تفاوتی با هم ندارند. بنابراین چه جلسات حضوری را انتخاب کنید و چه در جلسات آنلاین شرکت کنید، خدماتی را با کیفیت یکسان و اثرگذاری واحد دریافت میکنید. به زبان ساده میتوان گفت انتخاب حضوری یا آنلاین بودن جلسات کاملا به سلیقه، علاقه و شخصیت خود شما وابسته است. البته موارد خاصی هم وجود دارند که انتخاب شیوه آنلاین برای روان درمانی بهتر از حضوری است. این موارد شامل شرایط زیر میشوند:
بیماری یا محدودیت جسمی
افرادی که به یک بیماری خاص مبتلا هستند و امکان حضور یافتن در جلسات درمان را ندارند، شیوه آنلاین برای آنها بهتر است. به این صورت به جای ایجاد وقفه در روند درمان یا ترک درمان، میتوانند جلسات خودشان را پیگیری کنند. همچنین برای افرادی که به نوعی محدودیت جسمی دارند و جابهجایی برای آنها دشوار است، روش روان درمانی آنلاین کاربرد بیشتری دارد.
دوری از مراکز درمانی و روانشناس
در شرایط دور بودن از مراکز درمانی و عدم دسترسی به روانشناس و درمانگر، روش روان درمانی تحلیلی آنلاین بسیار موثر و مفید است. افرادی که در جایی دورتر از مراکز درمانی زندگی میکنند و یا به خارج از کشور مهاجرت کردهاند، با استفاده از روان درمانی آنلاین میتوانند روند درمان خودشان را پیگیری کنند.
استرس شدید در مواجهه رو در رو با روان درمانگر
بسیاری از افراد زمانی که در مقابل درمانگر قرار میگیرند، به استرس و اضطراب شدیدی دچار میشوند که روند درمان را تحت تاثیر منفی قرار میدهد. انتخاب روش آنلاین و بودن در مکانی که به آنها آرامش میدهد، روند درمان را بسیار اثربخش میکند.
بهترین روان درمانگر تحلیلی را چطور انتخاب کنیم؟
یکی از دغدغههای اصلی در حوزه روانشناسی پیدا کردن و مراجعه به یک درمانگر حرفهای و متخصص است. افراد زیادی وجود دارند که در مسیر یافتن یک روان درمانگر تحلیلی به نتیجه نرسیدهاند. اگر به مواردی که در انتخاب درمانگر تحلیلی بسیار مهم هستند توجه کنید، این چالش را به خوبی پشت سر میگذارید.اولین قدم برای انتخاب یک درمانگر، پرسش از افراد با تجربه در زمینه مراجعه به روان درمانگر یا جستوجوی اینترنتی است. در این مسیر فراموش نکنید که تنها کلینیکها و مراکزی را انتخاب کنید که نام و نشانی روشن و مشخصی دارند و بررسی پیشینه و سوابق آنها امکانپذیر است. همچنین مراجعه به سایت هر کلینیک و بررسی بخش نظرات کاربران میتواند اطلاعات بسیار خوبی درباره شیوه کار کلینیکها و درمانگران آن در اختیارتان قرار دهد. کلینیک مشاوره و روانشناسی افق سلامت با دارا بودن بهترین کادر از درمانگران در حوزههای گوناگون روان درمانی تحلیلی و … آماده ارائه خدمات به شماست. همین حالا میتوانید با ورود به سایت رسمی کلینیک افق سلامت رزومه کاری و تحصیلی درمانگران را بررسی و متناسب با نیاز خودتان دست به انتخاب بزنید.
سخن آخر
آگاهی از مفاهیم روانشناسی و روان درمانی و همچنین شناخت شیوههای مختلف درمانی کمک میکند که برای انتخاب روان درمانگر مناسب با مشکل خود بهتر عمل کنیم. روان درمانی تحلیلی یکی از شناختهشدهترین رویکردهای درمانی در روانشناسی است که از اندیشههای زیگموند فروید نشات گرفته و امروزه طرفداران بسیار زیادی دارد. این روش درمانی با تمرکز روی ناخودآگاه انسان به ریشه تجربیات کودکی میپردازد و تلاش میکند که از طریق آن افکار، عواطف و احساسات و رفتارهای فرد را بهبود ببخشد. در این مقاله تلاش کردیم روان درمانی تحلیلی و کاری را که انجام میدهد به شما معرفی کنیم. اگر به سلامت روان خود و عزیزانتان اهمیت میدهید، همین امروز برای درمان و بازیابی سلامت روان خود اقدام کنید. درمانگران ما از ابتدا تا انتهای این مسیر را همراه با شما هستند.