حملات پانیک مهمترین نشانه های اختلال پانیک هستند، اما می توانند در دیگر بیماری های سلامت روان نیز دیده شوند. مشخصه این حملات وجود نشانه های فیزیکی، عاطفی و شناختی است که می توانند غیر قابل کنترل باشند. بررسی نشانه های این عارضه و مقابله با حمله پانیک می تواند به مدیریت مشکل کمک کند.

حمله پانیک (Panic) چیست؟
حملات اضطرابی، که به حملات هراس یا پانیک نیز معروف است، به اپیزودهایی از وحشت شدید یا ترس گفته می شود. این حملات معمولاً به طور ناگهانی و بدون هشدار رخ می دهند. بعضاً یک محرک آشکار وجود دارد – مثلاً گیر افتادن در آسانسور یا فکر کردن به سخنرانی بزرگی که باید ارائه دهید- اما در موارد دیگر، حملات بدون خبر و محرک پیش می آیند. حملات اضطرابی معمولاً در طی ۱۰ دقیقه به اوج خود می رسند و به ندرت بیش از ۳۰ دقیقه طول می کشند. اما در طی این مدت کوتاه، وحشت به قدری شدید است که بیمار احساس می کند در حال مردن است یا کنترل خود را به طور کامل از دست می دهد. علائم جسمی حملات اضطراب به قدری وحشتناک است که بسیاری از افراد تصور می کنند که دچار حمله قلبی شده اند. پس از پایان حمله اضطراب، بیمار همیشه با ترس از حمله بعدی زندگی می کند، به خصوص این ترس در محیط های عمومی که بیمار کسی را برای کمک در دسترس ندارد یا نمی تواند از آن دور شود شدیدتر است.
پانیک یک اختلال است که در برخی از افراد به صورت حملات مکرر و غیر منتظره ای بروز می نماید، این حملات با ترس از مرگ و یا ایجاد هراس بیش از اندازه برای فرد مبتلا همراه است. فردی که دچار حمله پانیک می شود تپش قلب بالایی دارد و به راحتی نمیتواند نفس بکشد، از طرفی احساس اضطراب و استرس فراوانی دارد که قادر به انجام فعالیت های معمول نیست . در این حالت فرد به شدت عرق می کند و دچار تنگی نفس می شود که قادر به صحبت کردن هم نخواهد بود. ممکن است این احساس را هر فردی در طول زندگی تجربه کند اما تجربه ی مکرر آن حاکی از وجود اختلال پانیک است که نیاز به کنترل و درمان های جدی از جانب روانپزشک و متخصص اعصاب دارد. حمله پانیک در افرادی که تحت فشارهای روانی قرار دارند بیشتر رخ می دهد، همینطور حملات مکرر پانیک گاها زمانی رخ می دهد که یک شرایط قابل پیش بینی برای فرد تکرار می شود مثلا عبور از عابر پیاده و یا سوار شدن روی یک وسیله بازی در پارک ممکن است فرد را با حمله پانیک همراه سازد. پانیک شاید دلیل وجود برخی بیماری های دیگر مانند افسردگی باشد که در صورت عدم درمان و کنترل بدین شکل ظاهر می شود. این بیماری نیاز به کنترل و انجام روش های درمانی دارد.
درمان پانیک و روش های کنترل آن
حمله پانیک یا اختلال هراس عصبی چیست؟
آیا تا به حال اضطراب و ترس بیش از حد را تجربه کرده اید؟ جهت اطلاع پیدا نمودن از بیماری پانیک و راههای درمان پانیک ما را با ادامه مطلب همراهی بفرمایید…
حملات پانیک نوعی اختلال اضطرابی است که اغلب در نوجوانان رخ می دهد که نیازی به مصرف دارو ندارد و با درمان های طبیعی می توان آن را مهار و کنترل کنند.
حملات پانیک عبارت است از حمله هراس انگیزکه موجی شدید از ترس با آن ترکیب شده باشد به گونه ای که فرد را ناتوان از عمل نماید و تپش قلب و تنفس را مختل کند به گونه ای که فرد گمان کند نزدیک به دیوانگی یا مُردن است، دچار حملات پانیک شده است.
شایان ذکر است که بگوییم حتی ممکن است در مواقع آرامش یا خواب این حملات به فرد دست دهد.
پانیک چیست؟
پانیک یک اختلال است که در برخی از افراد به صورت حملات مکرر و غیر منتظره ای بروز می نماید، این حملات با ترس از مرگ و یا ایجاد هراس بیش از اندازه برای فرد مبتلا همراه است. فردی که دچار حمله پانیک می شود تپش قلب بالایی دارد و به راحتی نمیتواند نفس بکشد، از طرفی احساس اضطراب و استرس فراوانی دارد که قادر به انجام فعالیت های معمول نیست . در این حالت فرد به شدت عرق می کند و دچار تنگی نفس می شود که قادر به صحبت کردن هم نخواهد بود. ممکن است این احساس را هر فردی در طول زندگی تجربه کند اما تجربه ی مکرر آن حاکی از وجود اختلال پانیک است که نیاز به کنترل و درمان های جدی از جانب روانپزشک و متخصص اعصاب دارد. حمله پانیک در افرادی که تحت فشارهای روانی قرار دارند بیشتر رخ می دهد، همینطور حملات مکرر پانیک گاها زمانی رخ می دهد که یک شرایط قابل پیش بینی برای فرد تکرار می شود مثلا عبور از عابر پیاده و یا سوار شدن روی یک وسیله بازی در پارک ممکن است فرد را با حمله پانیک همراه سازد. پانیک شاید دلیل وجود برخی بیماری های دیگر مانند افسردگی باشد که در صورت عدم درمان و کنترل بدین شکل ظاهر می شود. این بیماری نیاز به کنترل و انجام روش های درمانی دارد.
حمله پانیک بی خبر و بدون پیش زمینه در فرد ایجاد می شود ، فرد مبتلا قادر به انجام هیچ فعالیتی نخواهد بود و با اضطراب و استرس فراوانی همراه می شود.علائم و نشانه های پانیک ناگهان ایجاد می شود و ابتدا با یک ترس و دلهره آغاز و در نهایت منجر به تپش قلب و تنگی نفس می شود ، حمله های پانیک معمولا تا 10 دقیقه بعد به اوج خود می رسد. حمله پانیک کوتاه مدت است و معمولا کم تر از یک ساعت به طول می انجامد و معمولا بین 20-30 دقیقه به پایان می رسد اما این دوره کوتاه برای بیماران بسیار ناراحت کننده و غیر قابل تحمل است به طوری که اثرات منفی آن شاید تا چند روز بعد با وی همراه باشد. حمله پانیک در هر زمان و مکانی رخ می دهد بنابراین قاعده ای ندارد و ممکن است در یک مهمانی یا در زمان خرید ایجاد شود. شما با مراجعه به روانپزشک محرک های پانیک را شناسایی می کنید اما باز هم ممکن است در زمان ورزش و یا رانندگی دچار حمله شوید.
بیماری که اختلال پانیک را تجربه می کند، با تنگی نفس ، افزایش ضربان قلب و احساس خفگی همراه است. علائم دیگری مانند لرزش دست ها و یا عرق کردن هم بروز می کند . اگر دوره ی حمله طولانی تر باشد فرد با احساس حالت تهوع و سرگیجه همراه می شود. ترس از مرگ و یا از دست دادن کنترل برای انجام امور هم از علائم دیگر آن است.
علائم حمله اضطراب یا حملات پانیک عبارتند از:
- هجوم وحشت زیاد
- احساس از دست دادن کنترل یا دیوانه شدن
- تپش قلب یا درد در قفسه سینه
- احساس غش کردن
- اشکال در تنفس یا احساس خفگی
- تنفس سریع و کوتاه
- گرگرفتگی یا لرزهای شدید
- لرزیدن
- حالت تهوع یا ناراحتی معده
- احساس جدا شدن از واقعیت
اگر به دلیل ترس از حمله پانیک دوری از جمع تمایل پیدا کرده اید، لازم است که هر چه سریع تر برای درمان اقدام کنید.
علل حملات پانیک
دانستن نکاتی در این باره که حمله پانیک چیست و چه مجموعه عواملی که منجر به بروز حمله پانیک می شود، کمک می کند تا بهتر بتوانیم برای رهایی از پانیک اقدام کنیم. اگرچه علت قطعی حمله های پانیک مشخص نیست اما به نظر می رسد مبتلا شدن به این اختلال در برخی موارد ارثی است. هم چنین به نظر می رسد با وقوع تحولات مهم در زندگی فرد مانند فارغ التحصیل شدن، ورود به محل کار جدید، ازدواج و یا فرزند دار شدن ارتباط داشته باشد. تحمل استرس های شدید، مانند مرگ یک دوست یا فامیل نزدیک، طلاق و یا از دست دادن ناگهانی شغل نیز می تواند از دیگر دلایل بروز حمله های پانیک باشد.
- استرس مزمن و حاد
- پرکاری و کمکاری تیروئید
- کم بودن قند خون
- ورزش شدید و سنگین
- مصرف بیش از حد کافئین(مثل: چای، قهوه، نوشابه های گازدار)
- برخی بیماری ها
- نشانگان کوشینگ
- رژیم های غذایی و مصرف الکل
- تولید هورمون استرس زا
- تنگی نفس یا نفس نفس زدن
- داروها و یا محرک ها
چون مردان فیزیک و جثه قوی تری نسبت به خانم ها دارند در نتیجه کمتر در معرض این بیماری واقع می شوند، اما بیشترین آسیب در بین کودکان و خانم ها است که رخ می دهد.
تفاوت بین پانیک و اضطراب چیست؟
پانیک پاسخی شدید به افکار و احساسات طبیعی است. این حالت اغلب با احساس تیره شدن اطراف و علائم جسمی مانند ضربان تند قلب و سوزن سوزن شدن همراه است.
اضطراب نوعی حالت روانی است که در آن افکار و ترس های فرد باعث دوری از یک موقعیت خاص می شود که موجب تشدید حالت اضطراب می شود. این رفتار بر کیفیت زندگی تاثیر دارد.
توصیه های ضروری پیش از بروز حمله پانیک:
پیش از هر چیز لازم است بدانید که حملات پانیک آسیبی به شما نمی رسانند. هر چند نشانه های این اختلال ناراحت کننده و حتی خجالت آور هستند، اما خوشبختانه خطری برای شما ندارند.
برای مقابله با حمله پانیک ابتدا دوستان و نزدیکان خود را از بیماری خود آگاه کنید. در این صورت، آنها می توانند در هنگام حمله در کنار شما باشند و در عبور از آن به شما کمک کنند.
کمک گرفتن از پزشک متخصص و دارودرمانی یکی از مهم ترین راه های مقابله با حمله پانیک است. همیشه داروهای خود را همراه داشته باشید تا هر زمان احساس کردید، حمله پانیک نزدیک است آنها را مصرف کنید.
در ادامه به برخی از راهکارهای مقابله با حمله پانیک در زمان وقوع نشانه های بیماری می پردازیم. این روش ها می توانند به عبور سریع تر از حمله و به دست گرفتن کنترل بدن کمک کنند. با این حال، دریافت کمک های تخصصی از مشاور و روانپزشک را فراموش نکنید. متاسفانه از آنجا که بسیاری از نشانه های حمله پانیک به قلب و ریه مربوط می شود، بسیاری از بیماران که شناختی از بیماری خود ندارند به سراغ متخصصان قلب و عروق می روند و درگیر روندهای آزمایشی و درمانی می شوند. این در حالی است که آنها به دارو درمانی با داروهای ضداضطراب، مشاوره، شناخت درمانی، روان درمانی و روش های آرام سازی نیاز دارند.
راهکاری های مقابله با حمله پانیک
تپش قلب:
زمانی که حمله پانیک عارض می شود، بسیاری از افراد دچار تپش قلب می شوند. بیماران معمولا از این نشانه می ترسند، زیرا تصور می کنند که می تواند نشانه ای از حمله قلبی باشد.
با این حال، تپش قلب در زمان حمله پانیک و حتی اضطراب طبیعی است. اگر دچار تپش قلب شده اید، برای مقابله با حمله پانیک نفس عمیق بکشید تا دوباره کنترل خود را به دست بگیرید. اگر احساس می کنید که حمله قلبی نزدیک است، هیچ اشکالی ندارد که به اورژانس بروید و از پزشک برای دریافت دارو کمک بگیرید.
لرزش بدن:
حمله پانیک با احساس لرزش، به خصوص در دست و پا همراه است. همانند دیگر نشانه های حمله پانیک این نشانه نیز نوعی استراتژی بدن برای کمک به مبارزه یا فرار کردن از موقعیت خطر خیالی یا واقعی است.
این پاسخ بیشتر در افراد دچار حمله پانیک دیده می شود و گزینه هایی مانند گفتگو درمانی و در برخی موارد دارو درمانی می تواند به مدیریت این نشانه کمک کند. تنفس عمیق، مدیتیشن و تایید بروز حمله پانیک می تواند به مقابله با این نشانه کمک کند.
تعریق بیش از حد:
زمانی که اضطراب در فرد افزایش می یابد، عرق کردن عجیب نیست. همانند دیگر نشانه های اضطراب، تعریق نیز پاسخ بدن به استرس درونی است. این واکنش بدن را از احساس خطر باخبر می کند.
این نوع تعریق می تواند متفاوت باشد. ممکن است فرد دچار تعریق سرد یا گرم یا هر دو شود. زیر بغل، کف دست، پیشانی و دیگر نقاط بدن ممکن است عرق کنند. همراه با تعریق فرد ممکن است دچار لرز یا داغ شدن بدن شود.
هر چند ناراحت کننده و خجالت آور است، اما این نشانه آسیب رسان نیست. برای مقابله با حمله پانیک و تعریق باز هم با تنفس عمیق می توانید کنترل شرایط را به دست بگیرید. روان درمانی و دارو درمانی نیز می تواند به درمان اختلال زمینه ساز کمک کند.
تنفس سریع و احساس خفگی:
در طول حمله پانیک، الگوی طبیعی تنفس ممکن است به نحوی تغییر کند که صحبت کردن و تنفس را برای فرد دشوار می کند. فرد نفس های کوتاه و سریع می کشد. این حالت می تواند با داخل کشیدن صدادار هوا همراه با سرفه نیز دیده شود. در برخی موارد فرد احساس خفگی نیز دارد که شرایط را بدتر می کند.
تهوع و درد شکمی:
حملات پانیک باعث ایجاد ناراحتی، تهوع و درد در ناحیه شکم می شود. هر چند بسیاری از افراد در طول حمله استفراغ نمی کنند، اما تا برطرف شدن این حالت دچار تهوع هستند. در این شرایط خوردن کمی نمک می تواند به کنترل تهوع کمک کند.
سرگیجه:
در یک حمله پانیک، فرد دچار سرگیجه، عدم تعادل، گیجی و غش می شود. در این حالت تمرکز دشوار می شود و این می تواند اضطراب را در بیمار افزایش دهد.هر چند غیر طبیعی است، اما در برخی از موارد حمله تا جایی پیش می رود که فرد غش می کند. در صورتی که دچار این علائم هستید برای مقابله با حمله پانیک باید سریعا جایی بنشینید یا دراز بکشید. بهتر است اطراف شما خلوت باشد. سعی کنید چشم های خود را ببندید و بر تنفس خود تمرکز کنید تا حمله برطرف شود. عضلات ساق پا، دست و شکم خود را تا حد امکان سفت کنید تا خون به سمت سرتان جریان یابد. این تکنیک از بیهوش شدن شدن شما جلوگیری می کند
جدا شدن از واقعیت:
در طول حمله پانیک ممکن است فرد از محیط اطراف جدا شود و اطراف خود را مه آلود، مبهم، ناآشنا و عجیب ببیند. در برخی از افراد این جدایی از واقعیت به حدی است که فرد خود را ربات می بیند یا خود را جدا از تنش می بیند. این حالت باعث افزایش وحشت و اضطراب فرد می شود و بر قوه درک وی تاثیر نامطلوب دارد. در چنین شرایطی، سعی کنید تنفس خود را آرام کنید. برای مقابله با حمله پانیک سعی کنید چیز سردی را لمس کنید یا خود را نیشگون بگیرید. زمانی که اختلال پانیک شما درمان شود به ندرت دچار چنین حالتی خواهید شد.
بی حس شدن:
بسیاری از افراد در اثر حمله پانیک دچار بیحسی و فلج در برخی از اعضای بدن می شوند. هر چایی از بدن، صورت، پا یا دست ها، نوک انگشتان دست یا پا ممکن است دچار این حالت شود. برای مقابله با حمله پانیک سعی کنید بدن خود را تکان دهید تا خون در آن جریان یابد. دست ها را به شدت تکان دهید و آنها را بلرزانید و بر تنفس خود تمرکز کنید.
در زمانی که حس می کنید حمله نزدیک است، راهکاری های زیر برای مقابله با حمله پانیک را فراموش نکنید:
- شروع به فعالیت کنید. یک جا ننشینید.
- حواس خود را به انجام کاری مانند تمیز کردن کمدها پرت کنید.
- نزدیک خانواده یا دوستان بمانید و تنها نمانید.
- شروع به انجام تکنیک های آرام سازی کنید.
- کافئین مصرف نکنید.
- به اندازه کافی بخوابید.
- پس از تمام شدن حمله به خود یادآوری کنید که دیگر قرار نیست دچار آن شوید و استراحت کنید.
چگونه با بیماران اضطرابی برخورد کنیم؟
اگر یکی از اعضای خانواده یا دوست در مقابل شما، دچار حمله پانیک شد، ابتدا خودتان خونسردیتان را حفظ کنید و بیمار را به آرامش و تشویق جهت کشیدن تنفس عمیق متمرکز نمایید.
در صورت امکان ترک مکان و یا جابجایی مناسب ترین گزینه برای فراموش نمودن عارضه رخداده بر بیمار است.
صحبت نمودن پیرامون علایق بیمار، جهت فراموش کردن اتفاق ناگواری که در فکر او رخ داده است.
انجام چند حرکت ورزشی به منظور خارج نمودن هیجانات درونی بسیار گزینه مناسبی می باشد.
با این اقدامات مقداری که حال بیمار بهتر شد، در اسرع وقت اورا به روانپزشک ببرید.
مشاوره
درمان اختلالات اضطرابی به طور ویژه زیر نظر دپارتمان اضطرابی آگاه مایند و با همکاری دپارتمان بالینی انجام می گیرد؛درمان ممکن است با گفتاردرمانی آغاز شود. فرد با یک مشاور که می تواند به بیمار کمک کند که اختلال پانیک را مدیریت کند ، به گفتگو بنشیند. با ادامه درمان، باید در تشخیص موقعیت ها ، افکار یا احساساتی که باعث حمله پانیک می شوند ، کمک کند. این محرک ها قدرت کمتری برای ایجاد مشکل دارند. مشاوره همچنین باید نشان دهد که اثرات جسمی این حملات به بیمار آسیب نمی رساند. بیمار باید تکنیک های آرامش را نیز یاد بگیرد. به عنوان مثال ، اگر می تواند تنفس خود را کنترل کند.
